بهترین زمینه اقتصادى براى دستیابى به زندگى سعادت آمیز

بدین ترتیب ، هیچ نداشتن و کمبود داشتن (مسکنت و فقر) از یک سو؛ و فراوان داشتن و افزودن بر غناى مشروع نگاه داشتن (غناى تکاثرى و غناى وافر) از دیگر سو، موانعى بزرگ بر سر راه تربیت کمالى آدمیان است و در این میان ، غناى مشروع (غناى کفافى ) مقتضى تربیت است .

 ((عفاف )) و ((کفاف )) و ((قناعت )) و ((قصد)) بهترین مقتضى براى تربیت آدمى و بهترین زمینه اقتصادى براى دستیابى به زندگى سعادت آمیز (حیات طیبه ) است .

 از امیر مؤ منان (ع ) درباره تفسیر این آیه سؤ ال شد که خداوند فرموده است :
((فلنحیینه حیاة طیبة .))
هر آینه او را به زندگى پاک و خوشى زنده داریم .
على (ع ) فرمود:
((هى القناعة .))
زندگى پاک و خوش قناعت است .
آسایش و آرامش حقیقى که بستر مناسب رشد و کمال است ، در سایه غناى مشروع (غناى کفافى ) حاصل مى شود، چنانکه على (ع ) فرموده است :
((من اقتصر على بلغة الکفاف فقد انتظم الراحة ، و تبوا خفض ‍ الدعة
هر که به مقدار نیاز اکتفا کند، آسایش و راحتى خود را فراهم آورد و گشایش و آرامش را به دست آورد.

در چنین زمینه اى است که پاکى به دست مى آید و راه تعالى گشوده مى شود. پیشواى موحدان ، على (ع ) فرموده است :
((من اقتنع بالکفاف اداه الى العفاف .))
هر که به کفاف قناعت کند، او را به پاکى کشاند.

خداى متعال مردمان را به زندگى پاک و معیشت حلال و عدم پیروى از شیطان فراخوانده است تا راه رشد بر آنان گشوده شود.

((یا ایها الذین کلوا مما فى الارض حلالا طیبا و لاتتبعوا خطوات الشیطان انه لکم عدو مبین 
اى مردم ، از آنچه در زمین حلال و پاکیزه است بخورید و از پى گامهاى شیطان مروید که او شما را دشمنى است آشکار.
زندگى پاک و سالم همان راه ((قصد و میانه )) بر اساس ‍ ((کفاف )) است .
((کلوا و اشربوا و لاتسرفوا انه لایحب المسرفین .))
بخورید و بیاشامید و اسراف مکنید که خدا اسرافکاران را دوست ندارد.

در تاءیید همین معنا از على (ع ) وارد شده است :
((کل ما زاد على الاقتصاد اسراف .))
هر چه افزون بر میانه روى باشد، اسراف است .
((مافوق الکفاف اسراف .))

آنچه بیش از اندازه مورد نیاز است ، اسراف است .
رسول خدا(ص ) سه چیز را سبب نجات معرفى کرده است که یکى از آن سه چیز میانه روى در امور اقتصادى است :
((القصد فى الغنى و الفقر.))

میانه روى در فقر و غنا.
آن حضرت در دعاهاى خود از خداوند درخواست اعتدال و میانه روى در فقر و غنا مى کرد و مى گفت :
((اللهم انى اساءلک ... القصد الفقر و الغنى .))
خدا از تو میانه روى در فقر و غنا را خواستارم .
امام سجاد(ع )، آموزگار نیکو زیستن ، نیز در دعایى مى فرماید:
((و نعوذ بک من تناول الاسراف و من فقدان الکفاف

پناه مى بریم به تو از دست آلودن به اسراف ، و از نایافتن رزق کفاف .
بنابراین ((غناى کفافى )) و ((میانه روى در امور اقتصادى )) مقتضى مناسب براى تربیت فرد و جامعه است و مال و ثروت مشروع و محدود مى تواند در این جهت بهترین یارى کننده باشد.

مال را کز بهر دین باشى حمول
نعم مال صالح خواندش رسول

این همان چیزى است که پیشوایان معصوم (ع ) مردمان را بدان خوانده اند، چنانکه على (ع ) فرموده است :
((علیکم بالقصد فى الغنى و الفقر.))
بر شما باد به میانه روى در فقر و غنا.

منبع:سیرى در تربیت اسلامى

مؤ لف : مصطفى دلشاد تهرانى

/ 0 نظر / 10 بازدید