شرایط امر به معروف و نهی از منکر

در امر به معروف شرایطی هست که فقهای شیعه و فقهای سنی ذکر کرده‏اند ،از این رو فقها برای هر کسی جایز نمی‏دانند به عنوان امر به معروف و نهی‏ از منکر متعرض دیگران بشود ، خصوصا اگر آن تعرض شدید باشد و پای مزاحمت و زد و خورد و خونریزی باشد که آن وقت شرایط زیادی دارد . دو شرط از شرایط امر به معروف و نهی از منکر ، از شرایط اولیه است که در همه موارد لازم است و خوارج فاقد هر دو شرط بودند ، بلکه منکر یکی از این‏ دو شرط بودند . آن دو شرط یکی بصیرت در دین است و یکی بصیرت در عمل .
بصیرت در دین یعنی اطلاع کافی و صحیح در امور دینی داشته باشد ، حلال را از حرام ، واجب را از غیر واجب تشخیص بدهد ، و اینها نداشتند ، لهذا یک آیه قرآن را که می‏فرماید : " « إن الحکم‏ إلا لله یقص الحق و هو خیر الفاصلین »"  دست آویز قرار دادند و جمله " لا حکم ‏إلا لله " را شعار خود ساختند ، در صورتی که این آیه ربطی ندارد به موضوعاتی از قبیل‏ موضوع حکمیت و امثال آن .
اما بصیرت در عمل . در باب امر به معروف و نهی از منکر شرطی ذکر می‏کنند تحت عنوان احتمال اثر ، و شرطی ذکر می‏کنند تحت عنوان عدم ترتب‏ مفسده ، یعنی امر به معروف و نهی از منکر برای این است که معروف رواج‏ بگیرد و منکر محو شود ، پس در جایی باید امر به معروف و نهی از منکر کرد که احتمالا این کار اثر داشته باشد و اگر می‏دانیم که قطعا بی اثر است واجب نیست . دیگر اینکه‏ این عمل برای این است که یک مصلحتی انجام شود ، پس در جایی باید صورت‏ بگیرد که مفسده بالاتری بر آن مترتب نشود .

لازمه این دو شرط ، بصیرت در عمل است . آدمی که در عمل بصیرت ندارد نمی‏تواند پیش بینی کند که آیا اثری بر این کار مترتب هست یا نیست و آیا مفسده بالاتری هست یا نیست‏ ؟ این است که امر به معروفهای جاهلانه همان طوری که در حدیث آمده‏
افسادش بیش از اصلاحش است .

در مورد سایر تکالیف گفته نشده که شرطش این است که بدانی یا احتمال‏ بدهی این کار تو فایده دارد ، اگر احتمال فایده می‏دهی بکن و اگر احتمال‏ نمی‏دهی نکن ، و حال آنکه در هر تکلیفی چنانکه قبلا عرض کردم فایده‏ای و مصلحتی منظور شده ، زیرا تشخیص آن مصلحت‏ها بر عهده مردم گذاشته نشده .
درباره نماز گفته نشده اگر دیدی به حالت مفید است بخوان و اگر دیدی‏ مفید نیست نخوان . حتی در روزه هم گفته نشده اگر احتمال می‏دهی فایده‏ دارد بگیر و اگر احتمال نمی‏دهی نگیر ، در روزه گفته شده اگر دیدی به‏ حالت مضر است نگیر ، همچنین در حج یا زکات یا جهاد این طور قیدی نشده‏ ، اما در باب امر به معروف این قید هست که ببین چه اثری و چه عکس‏ العملی دارد و آیا کار تو و عمل تو در جهت صلاح اسلام و مسلمین است یا نه‏ ؟ در این تکلیف ، هر کسی حق دارد بلکه واجب است که منطق را و عقل را و بصیرت در عمل را و توجه به فایده را دخالت دهد .

این عمل که به نام امر به معروف و نهی از منکر خوانده می‏شود تعبدی محض نیست .

اما عقیده خوارج در امر به معروف :

این جهت که اعمال بصیرت در امر به معروف و نهی از منکر واجب است‏ مورد اتفاق جمیع فرق اسلامی است به استثنای خوارج . خوارج روی همان جمود و خشکی و تعصب خاصی که داشتند می‏گفتند امر به معروف و نهی از منکر تعبد محض است ، شرط احتمال اثر و عدم ترتب مفسده ندارد ، نباید نشست در اطرافش حسابگری کرد ، تکلیفی است که باید چشم بسته انجام داد . خوارج‏ طبق همین عقیده با علم به اینکه کشته می‏شوند و خونشان هدر می‏رود و با علم‏ به اینکه هیچ اثر مفیدی بر قیامشان مترتب نیست قیام می‏کردند ، ترور می‏کردند ، شکم پاره می‏کردند ، و لهذا اینها نه فقط در عمل بصیرت نداشتند بلکه منکر بصیرت در عمل در باب امر به معروف و نهی از منکر بودند و از این راه مصیبتی بزرگ برای عالم اسلام به وجود آوردند .

منبع:بیست گفتار
متفکر شهید استاد مرتضی مطهری

 

/ 7 نظر / 12 بازدید
H

سلام دوست من یه پیشنهاد برای شما داریم لطفا به وبلاگ ما سری بزنید[گل]

کاظم سرلک

سلام دوست من ممنون از مطلب خوبتون, استفاده کردم. در راستای مقاله شما: " کنتم خیر امت اخرجت للناس تامرون بالمعروف و تنهون عن المنکر و تومنون بالله... " "در آغاز ظهور اسلام شما مسلمانان بهترین امتی بودید که برای اصلاح دنیا و آخرت مردم پدیدار شدید, زیرا به کار نیک فرمان میدادید و از کار ناپسند باز میداشتید و دعوت خدا را باور داشتید..." آل عمران 110 لذا فرمایش شما متین اما منی که از بی کاری و بی شغلی سر کوی و برزن می ایستم, منی که بر اثر بی پولی از تلاش و کوشش ناامید شدم, و هزار و یک گرفتاری مادی دارم, چگونه کسی ولو جامع شرایط, بخود اجازه میدهد که مرا از منکر نهی و به معروف امر کند؟؟؟ اول تو دوستی ات را به من ثابت کن بعد خواهی دید که وقتی نسبت به معروفی امر میکنی ام, بی چون و چرا خواهم پذیرفت! چطور بی کاری من به او ربطی ندارد اما نماز نخواندنم ربط دارد! تا وقتی مفهوم واقعی دینداری بر ما پوشیده است هیچ امر به معروف و نهی از منکری کار ساز و کارآمد نخواهد بود. علیهذا به این علت است که جوامع اسلامی روز به روز در ورطه ی دین گریزی و دین ستیزی توسط نسل جدید غرق میشود لذا اینجاست که جه

نواي مجنون

دانلود جديد ترين مداحي كربلايي سيد علي مومني(محفل زوارالحسين(ع)) در وبلاگ نواي مجنون حتما سر بزن .... http://navayemajnoon.blogfa.com

م -خ

بنام خدا وسلام از خداوند بزرگ براي شما موفقيت در راه اهداف انقلاب اسلامي وسلامتي وعاقبت بخيري براي تمام مردم خداجوي عزيز كشورمان همچون شما خواستارم[گل وبلاگ هاي اينجانب: 1-moshikgkg.persianblog.ir 2-moshikgkg.blogfa.com

جا مانده

سلام گفت مولا کل ارض کربلا شیعه یعنی غربت و رنج و بلا با مطلبی با عنوان "مجلس امام حسین . . . مذهبی یا سیاسی " بروزم . یا علی

[شیطان]

m

سلام نظرشماراجع به اختلاس 3هزار ميلياردي چيست؟تشكر